Sonbaharın serinleyen günleri, sıcacık bir battaniyenin altına kıvrılıp iyi filmlerin dünyasına sığınmak için harika bir bahaneye dönüşüyor. Kimi zaman içimizi ısıtan nostaljik bir hikâyeyle, kimi zaman mevsimin o tatlı melankolisiyle ruhumuza dokunan yapımlar, bu dingin atmosferin en keyifli yoldaşı oluyor. Şimdi battaniyeyi alıp kendimizi sonbaharın huzurlu ritminde filmlerin büyüsüne bırakma zamanı. İyi seyirler…
BEFORE SERİSİ (1995, 2004, 2013)
Bir Geceden Bir Ömre
Richard Linklater’in Before serisi bana kalırsa sinema tarihinin en gerçekçi aşk anlatılarından biri. Before Sunrise ile Viyana’da başlayan Jesse ve Céline’in hikâyesine dokuz yıl sonra Before Sunset, bir dokuz yıl sonra da Before Midnight ile yeniden konuk oluruz. Böylece yirmili yaşlarında tanıştığımız iki insanın aşka, değişimine, hayal kırıklıklarına ve bitmek bilmeyen sohbetlerine on sekiz yıl boyunca eşlik ederiz. Dışarıda yağmur yağarken battaniyenin altına girip bu geveze çiftle yeniden buluşmak için daha iyi bir mevsim düşünemiyorum. Üç filmi peş peşe izlemek en güzeli ama vaktiniz tek filme yetiyorsa Viyana sokaklarında sabaha kadar dolaştığımız Before Sunrise ile başlayın. Devamını zaten merak edeceksiniz.
Tuba Büdüş
İŞE YARAR BİR ŞEY (2017)
Rayların Ritminde
Pelin Esmer’in İşe Yarar Bir Şey’i, benim sonbaharla en kolay yan yana getirdiğim yerli filmlerden biri. İstanbul’dan İzmir’e uzanan tren yolculuğunun ağır ritmi, pencereden akıp giden manzaralar, şiirler ve birbirini hiç tanımayan iki kadının yol boyunca kurduğu yakınlık... Başak Köklükaya ile Öykü Karayel’in hayat verdiği Leyla ve Canan’ın yolculuğu ilerledikçe film de alışıldık hayatların dışına çıkıp ölümle yaşam arasındaki o ince çizgide dolaşmaya başlıyor. Tren burada bir ulaşım aracından çok, Leyla ile Canan’ın iç dünyalarına doğru açılan bir ara mekâna dönüşüyor. Pencereden akıp giden manzaralar Leyla’nın şiirleriyle buluşurken, rayların ritmi de filmin hüznüne ve ağır ağır kurulan yakınlığına eşlik ediyor. Hüznün yanı başında umuda da yer açan İşe Yarar Bir Şey, dışarıda yağmur yağarken battaniyenin altına girip rayların ritmine kendinizi bırakmak için biçilmiş kaftan. İstanbul ile İzmir arası sanırım hiç bu kadar şiirsel ve melankolik olmamıştı.
Tuba Büdüş
AMÉLIE (2001)
Küçük Mutlulukların Peşinde
Yönetmenliğini Jean-Pierre Jeunet’nin yaptığı film, Paris’te kendi dünyasında yaşayan, hayal gücü geniş ve içine kapanık genç Amélie’nin çevresindeki insanların hayatlarına küçük dokunuşlarla mutluluk katma çabasını anlatır. Bir gün bulduğu eski bir hatıra kutusunu sahibine ulaştırmasıyla başlayan bu iyilikler, Amélie’nin kendi hayatına ve duygularına da farklı bir gözle bakmasını sağlar. Kendisi gibi sıra dışı ve yalnız bir genç olan Nino’yla karşılaşması ise hikâyeyi romantik bir arayışa dönüştürür. Jeunet, Paris’in masalsı bir atmosferinde sunarken gündelik hayatın küçük ayrıntılarından, tesadüflerden ve insan ilişkilerinden sıcak bir dünya kurar. Yann Tiersen’in akordeon, piyano ve yaylıların öne çıktığı müzikleri ise bu dünyanın en güçlü unsurlarından biridir; filmin neşeli, tuhaf ve hafif melankolik ruhunu adeta görünür kılar. Amélie, romantik bir hikâyenin ötesinde yalnızlık, yakınlık kurma ve hayattan keyif alma üzerine sıcak bir film. Küçük mutlulukların değerini hatırlamak ve Paris’i alışılmadık bir masalın içinden görmek için izlenebilir.
Nesrin Karadağ
THE GRAND BUDAPEST HOTEL (2014)
Kaybolan Bir Dünyanın Renkli Hikâyesi
Yönetmenliğini Wes Anderson’ın yaptığı film, hayali bir Orta Avrupa ülkesi olan Zubrowka’daki görkemli Büyük Budapeşte Oteli’nde çalışan Gustave H. ile genç yardımcısı Zero’nun maceralarını anlatır. Yaşlı bir otel konuğunun ölümünün ardından ortaya çıkan değerli bir tablo ve miras meselesi, ikiliyi cinayet, kaçış ve kovalamacalarla dolu bir serüvenin içine sürükler. Anderson’ın kendine özgü simetrik kadrajları, pastel renkleri, hızlı anlatımı ve absürt mizahıyla biçimlenen film, ilk bakışta eğlenceli bir macera gibi görünür. Ancak hikâyenin arka planında savaşın yaklaşması ve bir dönemin değerlerinin ortadan kalkması vardır. Gustave H.’nin nezaket, zarafet ve sadakate bağlılığı, gidererek sertleşen dünyanın karşısında anlam kazanır. Alexandre Desplat’ın Doğu Avrupa halk müziğinden esinlenen, balalayka ve cimbalom gibi geleneksel enstrümanların kullanıldığı müzikleri de bu hayali dünyanın atmosferini kuran önemli unsurlardan biridir. Büyük Budapeşte Oteli, mizahı, görsel zenginliği ve nostaljik anlatımıyla olduğu kadar kaybolan bir dünyaya duyduğu özlemle de izlenmeye değer.
Nesrin Karadağ
PAST LIVES (2023)
Yaşanmamış Bir Hayatın İhtimali
Celine Song’un ilk uzun metraj filmi Past Lives, çocukluklarında Güney Kore’de yakın arkadaş olan Nora ve Hae Sung’un yıllar sonra yeniden karşılaşmalarını anlatır. Nora’nın ailesiyle birlikte ülkesinden ayrılmasıyla birbirinden kopan ikili, yıllar sonra internet üzerinden yeniden iletişim kurar ve New York’ta buluşur. Ancak aradan geçen zamanda ikisinin de hayatı değişmiş, farklı seçimler yapmışlardır. Aralarındaki bağ yeniden ortaya çıktığında geçmişle bugün, aşkla hayatın getirdiği seçimler arasında sessiz bir gerilim oluşur. Film, romantik bir hikâyeyi büyük çatışmalar ve dramatik sahneler üzerinden değil, bakışlar, konuşmalar ve söylenmeyen duygular üzerinden anlatır. Past Lives, aşkın yanı sıra göç, aidiyet, zaman ve insanın seçmediği hayatlara duyduğu merak üzerine düşündüren, sade ve etkileyVici bir film. Yaşadığımız hayat kadar, yaşayamadığımız hayatların da bizi şekillendirdiğini görmek için izlenebilir.
Nesrin Karadağ
PRACTICAL MAGIC (1998)
Kız Kardeşliğin Büyüsü
“Olay da bu zaten. Hayalini kurduğum adam aslında yok. Ve eğer o yoksa, asla kırık bir kalpten ölmeyeceğim.”
Sally ve Gillian Owens, büyülü bir ailede dünyaya gelseler de hayatları boyunca büyücülükten uzak durmaya çalışır. Ancak Gillian’ın erkek arkadaşı Jimmy Angelov’un beklenmedik ölümü, kardeşleri ailelerinden kalan güçlerle başvurmaya zorlar. Yaptıkları büyü kontrolünden çıkarken, polis memuru Gary Hallet’in şüpheleri de onları geçmişleri ve serbest bıraktıkları karanlık güçle yüzleşmeye sürükler. Practical Magic; aşk, büyü, kız kardeşlik, cesaret, sevgi ve aile olmanın ne demek olduğuna dair sıcacık, samimi bir hikâye anlatıyor. Kadın dayanışmasının büyüsünü de unutmadan. Kahveler hazırsa, büyü başlasın!
Ekin Taneri
ONCE (2006)
Yağmur Altında Bir Melodi
“Şarkı yazmak, birine kalbini açmak gibidir.”
Dublin sokaklarında müzik yaparak hayallerinin peşinden koşan genç bir adamın yolu, geçimini çiçek satarak sağlayan Çek bir göçmenle kesişir. Müziğe duydukları ortak tutku, onları birlikte şarkılar yazmaya sürüklerken ortaya çıkan melodiler, aralarında sessizce filizlenen bağın da hikâyesini anlatmaya başlar. Filmin doğal, neredeyse belgesel hissi veren sinematografisi ve Glen Hansard ile Markéta Irglová’nın samimi performansları, Once’ın dünyasını gerçek kılıyor. Filmin asıl kalbi olan soundtrack ise karakterlerin söyleyemediklerini müzikle anlatıyor. Once, yağmurlu bir günde kendini Dublin sokaklarında hissetmek ve müziğe doymak isteyen tüm sinemaseverler için gerçek bir favori.
Ekin Taneri
BİZİM BÜYÜK ÇARESİZLİĞİMİZ (2011)
Biraz Aşk, Biraz Dostluk ve Çokça Çaresizlik“
Bana, insan yalnızca kendini anlayabilirmiş gibi geliyor. O da zaman zaman.”
Ender ve Çetin çocukluğa dayanan dostluklarını ev arkadaşı olarak devam ettiren, otuzlu yaşlarının süren iki yakın arkadaştır. Sıradan ve huzurlu hayatları, yakın arkadaşları Fikret’in anne ve babasını ani bir trafik kazasında kaybetmesi ve kız kardeşi Nihal’i onlara emanet etmesiyle değişir. Nihal’in varlığıyla beraber Ender ve Çetin kendilerini hiç beklemedikleri bir durumda bulurlar. Bizim Büyük Çaresizliğimiz; sevmeye, dostluğa, aşka, yasa, kıskançlığa, çaresizliğe ve sıradanlığın imkânsızlığına dair hüzünlü bir hikâye anlatıyor. Sakin’in harika soundtrack’i ve Ankara’nın tanıdık sokakları da filmin en güzel hediyelerinden.
Ekin Taneri
CHOCOLAT (2000)
Farklı ve Farkında Olmak
Büyük Perhiz döneminin bir kış mevsiminde katı kuralların hüküm sürdüğü bir Fransız köyüne küçük kızıyla birlikte yerleşmeye gelen özgür ruhlu Vianne, kasaba halkının ölçülülük beklentilerine meydan okuyarak bir çikolata dükkânı açar. Onun leziz çikolataları ile sıcakkanlı, kimseyi yargılamayan tavrı, kasaba sakinlerini derinden etkileyerek tutucu toplumsal normları esnetmeye başlar. Şiddet mağduru bir kadın ve İrlandalı bir gezgin gibi toplumun dışladığı kişilerle bağ kuran Vianne, ahlaki düzen için bir tehdit unsuru hâline gelir. Joanne Harris’in romanından uyarlanan, başrollerini Juliette Binoche ile Johnny Depp’in paylaştığı film, farklı ve farklı olmanın getirdiği o sessiz cesaret üzerine kurulu masalsı bir anlatı sunar.
Selin Tanyeri
MY NEIGHBOR TOTORO (1988)
Ormanın Ruhu
Satsuki ve Mei isimli iki küçük kız kardeş, hastanede yatan annelerine daha yakın olabilmek için babalarıyla birlikte Japonya kırsalındaki bir eve taşınır. Çevredeki ormanı keşfe çıkan maceraperest Mei, ormanın iri, dost canlısı ve kediye benzeyen koruyucusu Totoro’yla karşılaşır ve büyülü orman ruhlarının yaşadığı gizli bir dünyanın kapılarını aralar. Anneleri için duydukları endişe ve yalnızlıkla başa çıkmaya çalışan Satsuki ve Mei’nin Totoro ve şişkin Kedi Otobüs (Catbus) gibi sıra dışı karakterlerle zamanla birer oyun arkadaşına dönüşür. Sakin akışı, doğayla iç içeliği ve duygusal sıcaklığıyla çocukluk dönemi hayal gücünün büyüleyici merceğinden bir dostluk serüveni sunan film, çok sevilen bir Studio Ghibli klasiğidir.
Selin Tanyeri