Anadolu Efes, sürdürülebilirliği iş yapış modelinin temel unsurlarından biri olarak konumlandırdığı 2025 Entegre Faaliyet Raporu’nda “Derinleşen Etki” yaklaşımını öne çıkarırken, bu stratejinin sahadaki uygulamalarından biri olarak İkinci Hasat projesini sürdürüyor. UNDP Türkiye ortaklığında yürütülen proje, arpa hasadı sonrası tarlada kalan sapların yeniden değerlendirilmesi yoluyla döngüsel ekonomi, kadın emeği ve yerel kalkınmayı aynı üretim modeli içinde bir araya getiriyor.
Adıyaman merkezli kadın kooperatifleri, sosyal tasarım girişimleri ve gönüllü sanatçıların katılımıyla ilerleyen projede, tarımsal atık olarak görülen arpa sapları farklı tasarım ve sanat ürünlerine dönüştürülerek yeniden ekonomiye kazandırılıyor. Projede Eliyaman Kadın Girişimi Kooperatifi, Fortuna Kadın Girişimci Kooperatifi ve MILKist Sosyal Tasarım Merkezi aktif rol üstleniyor.
Tarımsal atıktan yeni üretim modeli
Anadolu Efes Grup Kurumsal İletişim ve İlişkiler Direktörü Selda Susal Saatçi: “Bugün küresel ekonomi hâlâ büyük ölçüde ‘al, üret, tüket ve at’ modeliyle ilerliyor. Ancak kaynakların giderek kritik hale geldiği günümüzde döngüsel ekonomi yaklaşımı sürdürülebilirlik açısından her zamankinden daha önemli. Circle Economy’nin Circularity Gap Report 2026 verilerine göre dünyada her yıl yaklaşık 25,4 trilyon Euro’luk değer kaybı yaşanıyor. Bu tablo, şirketlerin ürünlerini yeniden tasarlayan, atığı üretim süreçlerine yeniden dahil eden ve değer kaybını azaltan sistemler kurmaya odaklanmasını gerekli kılıyor."
Saatçi, İkinci Hasat’ın bu yaklaşımın sahadaki bir yansıması olduğunu belirterek, “Anadolu Efes olarak atık yönetimi ve döngüsel ekonomiyi öncelikli odak alanlarımız arasında görüyor; bu yaklaşımı hem kendi operasyonlarımızda hem de tedarik zincirimiz boyunca yaygınlaştırmak için çalışıyoruz. Yarattığımız etkinin yalnızca büyümesini değil, kalıcı olmasını da önemsiyoruz. ‘Derinleşen Etki’ yaklaşımımızın temelinde de bu anlayış yer alıyor” ifadelerini kullandı. Saatçi ayrıca, tarımın şirketin tedarik zincirinde kritik bir yer tuttuğunu vurgulayarak, arpa saplarının yeniden ekonomiye kazandırılmasının kadınların güçlenmesini destekleyen bir modelle birlikte ele alındığını söyledi.
UNDP Türkiye Ekonomik Büyüme ve Rekabetçilik Portföy Yöneticisi Ceyda Alpay: “UNDP olarak Anadolu Efes ile sürdürülebilirlik alanında yaklaşık 17 yıla dayanan güçlü bir iş birliğimiz bulunuyor. İkinci Hasat, tarımsal yan ürünlerin yeniden değerlendirilmesini kadınların güçlenmesi ve yerel kalkınmayla bir araya getiren çok değerli bir model sunuyor.”
MILKist Sosyal Tasarım Merkezi Kurucu Direktörü Birnur Temel Birtane: “İkinci Hasat, yalnızca tarımsal atığın ikincil ham maddeye dönüşümüne odaklanan bir proje değil; toprağın bilgisini, yerel üretim kültürünü ve tarımın farklı sektörler için başlangıç noktası olduğunu görünür kılan çok katmanlı bir süreç.”
Adıyaman’dan küresel tasarım ekosistemine
MILKist Sosyal Tasarım Merkezi öncülüğünde yürütülen süreçte arpa sapları tekstil yüzeyleri, dekoratif objeler ve farklı tasarım ürünlerine dönüştürülüyor. Proje kapsamında geliştirilen eserlerin bir bölümünün açık artırma yoluyla satışa sunulması ve elde edilen gelirin kadın kooperatiflerine aktarılması planlanıyor.
Projede farklı disiplinlerden sanatçı ve tasarımcılar yer alırken, önümüzdeki dönemde saha çalışmalarının genişletilmesi, yeni ürünlerin geliştirilmesi ve Adıyaman’da kalıcı bir üretim modeli kurulması hedefleniyor. İkinci Hasat’ın uluslararası ayağında ise Adıyaman’daki üretim bilgisinin açık erişimli kaynaklarla küresel araştırma ağlarına taşınması planlanıyor. Eylül ayında New York’taki Fashion Institute of Technology’de düzenlenecek “Topraktan Yüzeye” sergisiyle proje, yerel üretim bilgisini uluslararası tasarım ve akademi çevreleriyle buluşturacak.
