Türk İnternetindeki En Başarılı İçerik Sitelerinin Ortak Özellikleri

Konuk yazarımız Batuhan Apaydın tarafından kaleme alınmıştır.

Türkiye’deki internet sektörünün bugünkü halet-i ruhiyesini ve gidişatını değerlendirirken akla gelen problemlerden ilki içerik konusu. Yeteri kadar içerik üreticisi yok ve içerik üreten kaliteli mecra sayısı doğal olarak son derece az. Bu konuda konuşulacak çok şey bulunur ancak bu yazıda üç temel noktaya değinmek istiyorum:

– Türk internet tarihindeki en başarılı içerik sitelerinin ortak özellikleri

– ABD’de ve Türkiye’de sosyal paylaşım temelli sitelerin yükselişi ve geçirdikleri değişimler

– Kısır içerik piyasası neden ve bundan sonra ne olur?

İlk önce Türk internet tarihindeki en başarılı içerik girişimlerini sayalım, sonra da ortak özelliklerine geçelim.

Türk internetinin içerik tarafına bakıldığında gidişata farklı bir soluk getiren ve alışkanlıkları bozan (“disruptive” dedikleri), bağımlılık yaratan ve bu etkisini uzun zaman sürdüren başlıca 7 farklı içerik girişimi olduğunu söyleyebiliriz. Kronolojik olarak:

  • itiraf.com
  • ekşi sözlük
  • alkışlarla yaşıyorum
  • uzman.tv
  • zaytung
  • bobiler.org
  • inci sözlük

İnternet yayıncılığını gelir elde edilecek bir iş olarak görüp emek harcayacak ve para yatıracak kişilerin yukarıda sayılan sitelerin başarı hikayelerini iyi bilmesi gerekiyor. Nasıl yükseldiler (ve bazıları nasıl inişe geçti), nasıl dönüşümler geçirdiler, hangi ihtiyaca karşılık verdiler, nasıl gelir modeli ürettiler, nasıl komünite yarattılar gibi temel soruların cevapları lazım.

Soruların bir kısmının cevaplarını bu sitelerin kurucuları ile yapılan röportajlarda bulmak mümkün. Sayfanın sonuna birkaç tanesini ekledim. Satır aralarına dikkat ederek okumanızı tavsiye ederim.

Başarılı içerik sitelerinin ortak özellikleri

ortak-ozellikleri

Konumuza dönecek olursak; Türk internetinde vurduğu yerde ses getiren (yani kamuoyu yaratma gücüne sahip, fikir önderi olan) bu başarılı içerik sitelerinin iki tane temel ortak özelliğinden bahsedebiliriz: Yeni içerik formatları yaratmaları ve sadık birer komüniteye sahip olmaları.


1. Yeni içerik formatı

Yukarıda bahsi geçen ve Türk internetinde büyük öneme sahip olan bu sitelerin her biri, içeriğin inşasına farklı bir bakış açısı getirdi ve bu konuda okuyucuları ikna etti.

– itiraf.com, bizlere yıllarca itiraf okuttu/yazdırdı
– ekşi sözlük, tanım girmemizi şart koştu
– alkışlarla yaşıyorum, nostaljik video paylaşımı akımını başlattı
– uzman.tv, video ile soru-cevap formatını uyguladı
– zaytung, üçüncü sayfa başlıklarının müptelası haline getirdi
– bobiler, monte kavramını hayatımıza soktu
– inci sözlük ise kaosu ve formatsızlığı savundu

Bu yedi farklı sitenin de ciddi anlamda kendine has karakteri olduğunu söylemek mümkün; bunun başlıca sebebi de Türkiye’de daha önce denenmemiş formatları kullanıma almaları.

Yani Türk internetinde parlayacak yeni içerik girişimlerinin kendine has formatlarının olması gerekiyor. Mevzu bahis içerik formatı:

– Yurt dışında dahi daha önce hiç denenmemiş bir model de olabilir (ekşi sözlük)

– Yurt dışındaki başarılı örneğin yerelleştirilmesi de olabilir (zaytung – the onion).


2. Sadık ve katılımcı/paylaşımcı komünite

Eğer ailenizden birileri hali hazırda medya patronu değilse, içerik odaklı internet girişiminizin tırnaklarıyla bir yerlere gelmesi ve komünite oluşturması gerekecek.

Yukarıda saydıklarım başta olmak üzere, Türk internetindeki başarılı içerik işlerinde, bizzat içerik üretip katkıda bulunarak veya sitedeki içeriği etrafıyla paylaşarak sürekli katılım gösteren sadık bir komünite olduğunu göreceksiniz. Bu sitelerin okuyucu/takipçi kitlelerinin ortak özellikleri ise iyi vakit geçirdikleri sitenin bir parçası olmaktan gurur duymaları ve bunu site için içerik üreterek ve/ya içeriği paylaşarak göstermeleridir.

– itiraf.com’da yazdığınız itirafın ilgi çekmesi gurur duyulacak bir durumdu (ve itiraf.com’un şanssızlığı bugünkü sosyal medya coşkusundan çok çok önce başarılı olmasıydı)

– “ekşi sözlük yazarı olmak” özellikle yakın zamana kadar büyük itibar demekti, hala da öyle sayılır

– uzman.tv, kullanıcı içerik üretemediği için bu maddede diğerlerinden biraz farklı bir noktada ama o da fayda odaklı içeriği ile dev bir komünite yaratmış durumda

 alkışlarla yaşıyorum, zaytung ve bobiler.org’da yayınlanan içeriği paylaşmak (ve bu siteler için içerik üretmek) kişisel çevrede kamuoyu yaratmak (paralel anlam: cool statü) anlamına geliyor

 inci sözlük’ün çılgın işlerine dahil olmak ise toplumca fark edilen sosyal bir gruba ait olma hissini yaşatıyordu

Bu topluluklar bir günde oluşmaz (örn: bobiler.org) ve oluştuğunu zannettiğiniz anda da elinizden kayıp gidebilirler (örn: itiraf.com ve hatta inci sözlük). Sizin girişiminiz için elçilik yapacak kişileri yanınıza nasıl çekeceksiniz? O sihirli komünite nasıl oluşur?

Yeni dönem: Sosyal paylaşım temelli sitelerin yükselişi

facebook-publishers

Yeni dönem BuzzFeed’in, Upworthy’nin, Elite Daily’nin, Viral Nova’nın dönemi. Trafiklerinin yüzde 60-70’ten fazlasını Facebook’tan alan bu baştan aşağı “viral” siteler empati yaratan ve duygulara oynayan çarpıcı başlık ve çerez sayılabilecek, kolay paylaşılan içerikler ile bütün dünyanın boş zamanlarını dolduruyorlar.

Bu sitelerin trafiklerinin büyük bölümünü Facebook’tan almaları business olarak değerlendirildiğinde riskli ancak Facebook’tan yapılan şu açıklamahaber (yani içerik) paylaşımlarının daha fazla görünür olacağı anlamına geliyor ve bu da bu tip sosyal paylaşım temelli siteler için iyi haber demek. Zaten Facebook’un kendisinin bir içerik üreticisi olmadığını düşünürsek, Zynga olayından farklı olarak bu viral siteleri yanına çekeceğini ve onlardan olabildiğince faydalanacağını iddia edebiliriz (bkz: Facebook Paper).

Ve tabi bu sitelerin benzer trafik ve içerik modelleri ile Türkiye’de ciddi yayılım gösteren Onedio ile ListeList başta olmak üzere haberself, line.do, vasisdas, sosyalme.com gibi siteleri işaret etmek lazım.

Bu sitelerden paylaşılan içerikleri (yüzde 90’ı liste tipi olan içerikleri) özellikle Facebook’ta sık sık görmüş olmalısınız.

İçerik tarafındaki yeni trend özellikle Facebook üzerinden yayılacak eğlenceli ve ilginç içerikler üzerine iş modeli geliştirmek. Ancak… İlk kısımda bahsettiğim iki ortak özellik olan içerik formatı (yani karakter) ve sadık komünite noktalarına değinerek yeni sorular soralım:

– Liste tipi içeriklerin modası ne zaman geçer (ya da geçmez)? (bkz: format)
– 
Yeni içerik tipleri neler olur ve nasıl üretilir? (bkz: format)
– 
Konu çeşitliliği nasıl sağlanır? (bkz: format)
– 
Komünite ile sürekli temas nasıl sağlanır? (bkz: sadık kitle)
– 
İçerik üretmesi ve paylaşması için takipçiler nasıl teşvik edilir? (bkz: sadık kitle)
– 
İçerikte proaktif olmak (güncel konulara hızlı reaksiyon vermek) ne demek? (bkz: format + sadık kitle)

Bu soruların cevaplarını 2014 yılı içinde yine bu sosyal paylaşım temelli siteler (ve aralarına yeni katılanlar) verecekler. Bu soruların cevaplarını veremeyenler ise maalesef “onlar eskiden iyiydi, şimdi asıl şu var” tespitlerine maruz kalacak. Çünkü bu tartışmaların aynısı (ciddi içerikten sosyal içeriğe ve liste tipi içerikten farklı içerik tiplerine geçiş) son yıllarda ABD’de sırasıyla BBC/CNN, Huffington Post, Mashable, Buzzfeed, Viralnova, Upworthy ve Elitedaily arasında yaşandı. Aynısı Türkiye’de de yaşanacak, kaçınılmaz bir durum bu.

Kısır içerik piyasası neden? Bundan sonra ne olur?

kisir-icerik-piyasasi

2013 yılında yukarıdaki yeni sitelerin katılması haricinde Türk interneti içerik açısından uzun zamandır bir kısır döngüde. 1999’dan (ekşi’nin kuruluşu) 2013’e kadar olan 14 senede yalnızca 7 siteyi “case” olarak gösterebiliyorsak ve son döneme bakıldığında sadece 2-3 site ciddi bilinirlik sağladıysa bir sıkıntı var demektir.

Bu durumun başlıca nedenlerini kısaca sıralayalım:

– Reklamverenlerin içerik pazarlaması trendini hala yakalayamamaları ve aslında “kirada oturdukları” sosyal medya hesapları dışında içerik projesi üretememeleri (yani içerik üreticilerinin gelir elde ederken zorlanması)

– Öte yandan reklamverenlerle içerik işbirliği yapabilecek yüksek trafiğe sahip ya da dikeyde yer alan kaliteli ve istikrarlı içerik sitelerinin yokluğu (yani reklamverenlerin isteseler bile bütçe ayıracak mecra bulamamaları)

– Son olarak medya planlama ajanslarının halen yalnızca sayfa gösterimi üzerinden planlarını yapmaları ve kısır döngüyü kıracak hamlelerden kaçınmaları (yani reklamverenler ve mecralar arasında alışagelmiş şekillerde aracılık etmeye devam etmeleri)

Bu üç aktör birbirine bağlı. Yani Türkiye’deki reklamverenler, internet yayıncıları ve medya planlama ajansları zincirleme şekilde birbirlerini pozitif etkilemedikleri sürece “Türk internetindeki ses getiren içerik girişimleri”ni saymaya kalkıp, iki elin parmaklarını geçemiyor olacağız bir süre daha. O zaman bu üç aktör farklı düşünmeye nasıl başlar?

– Reklamverenler, tüketicilere daha farklı yollarla ulaşmak adına ajanslarından daha özel içerik projeleri talep etmeli ve bilmeliler ki “ilgi çeken” içerik projesi üretmek çok kolay çünkü çok az sayıda içerik odaklı proje üretiliyor.

– İçerik üreticileri bir araya gelip güçlerini birleştirmeli ve yatırım alabilecek kadar iyi iş modelleri geliştirmeli ve sonrasında da önceliğini trafiğe değil, kaliteli ve istikrarlı içerik üretimine vermeli. Kaliteli ve istikrarlı içerik üreten çok az mecra var, fırsat çok büyük.

– Medya planlama ajansları ise “pageview” dışında yeni KPI’lar edinmeli (örn: okuyucuların içerik paylaşırken kullandıkları pozitif, negatif, nötr Twitter/Facebook metinleri).

Yazının başında bahsettiğim röportajlar ve yazılar hemen aşağıda. Her bir hikayenin satır aralarında ilginç detayları yakalamanız mümkün.

– itiraf.com: itiraf.com fikrini nereden çaldım? – Ersan Özer
– ekşi sözlük: Ekşi Sözlük Microsoft’tan çok daha fazla kazandırdı – Sedat Kapanoğlu Röportajı
– alkışlarla yaşıyorum: Fatih Aker ile Röportaj
– 
uzman.tv: UZMANTV’nin kârâ geçmesi dört buçuk yıl sürdü – Ersan Özer
– zaytung: Zaytung’a dair merak ettikleriniz bu röportajda – Hakan Bilginer Röportajı
– bobiler.org: Bobiler.org’un kurucusu Ozan Tüzün Etohum.com’a anlatıyor – Ozan Tüzün Röportajı
– inci sözlük: Son internet ekolü: İnci Sözlük – Serkan İnci Röportajı

Türk internetindeki içerik girişimlerinin geçmişi, bugünü ve geleceği üzerine uzunca bir değerlendirme yazısı oldu. Katıldığınız ya da katılmadığınız noktalar olursa yazının sonundaki yorumlar üzerinden hep beraber devam edebiliriz.

Türk internetinde vurduğu yerde ses getirmeyi hedefleyen içerik girişimleri için ölümcül olan iki noktayı bir daha hatırlatayım: Yeni bir format (ya da karakter) yaratmak ve sadık bir komünite oluşturmak. 

En Değerli Gelişmeleri Size İletmek İstiyoruz

Mail listemize abone olun!

Son bir adım kaldı. E-postanızı kontrol edin. (Gmail kullanıcısıysanız "promotoions" kısmına bakabilirsiniz.

Ops! Bir hata aldık, tekrar deneyebilir misiniz?

2 Comments

  1. Önemli ve yol gösterici bir inceleme olmuş, elinize sağlık. Umarız bu alandaki yazılarınıza daha da detaylı incelemelerle devam edersiniz.

Bir Cevap Yazın

Chatbot Nedir?

Chatbot’lar için  yapay zekanın hayatımıza girmeye başladığı teknolojilerden en önemlisi diyebiliriz. Kelime anlamı olarak chat ve  robotun kısaltmasıdır.  Daha teknik açıdan bakarsak da chatbot pek çok farklı amaç için kullanabileceğiniz algoritma tabanlı bir yazılımdır. Onları insanlara yardımcı olmak için geliştirilmiş basit asistanlar olarak düşünebilirsiniz.

Chatbotları basit bir şekilde hayatımızın her alanına sokmaya başladık aslında. Yaptığımız bankacılık işlemlerinden tutun hotel rezervasyonlarına kadar birçok farklı alanda onların bir versiyonunu kullanıyoruz . Günümüzde daha çok geri bildirim almak, şikayet bildirmek gibi basit çözümler için kullanılsa da bunlar sadece birer adım. Zira toplantı notlarınızı tutmak, mutfak alışverişi listenizi oluşturmak, gelir-gider tablonuzu dolurmak gibi işleri de kolayca yapabilirler. Hatta bazı yerlerde chatbot’lar işe alım konsunda bile insan kaynaklarına destek olabiliyor.

Chatbotlar Nasıl Çalışır ve Neler Yapabilir?

Chatbot teknolojisinin temeli “Natural language processing” yani NLP teknolojisine dayanıyor. Chatbot teknolojisi aynı zamanda  ses  yazılımlarını da kapsıyor. Chatbot’lar kullanıcılar tarafından seslendirilen ve yazılan şeyleri yorumlayıp, kendi algoritmasında  bulunan şekle soktuktan sonra kendisinden istenene en yakın  şeyi sunar. Bu sayede onlarla karşınızda canlı bir insan varmış gibi konuşabilir veya yazışabilirsiniz.

Günümüzde gelişmiş chatbot’lar size şöyle bir hizmet sunabilir: Hava durumunu dolaylı yoldan merak ettiniz ve üzerinize bir ceket  alıp almamanız gerektiğini chatbot’unuza sordunuz. Gelişmiş bir chatbot teknolojisi bu soru karşısında yapması gerekenin hava durumunu kontrol etmek olduğunu ve soğuk-sıcak ayrımı yaparak bu soruya cevap vermesi gerektiğini bilir. Öncelikli olarak yapması gereken şey ihtiyacı olan verilere erişmektir. Hangi verilere ihtiyacı olduğunu tespit ettikten ve onlara ulaştıktan sonra bu verileri yorumlayarak istenilen cevabı verebilir.

Örneğin; Çinli WeCaht botları tıbbi randevuları ayarlayabiliyor, taksi çağırabiliyor, bir uçuş için check-in yapabiliyor ve bunun gibi basit daha pek çok  kolaylık sağlayabiliyor.

Fazla uzak olmayan bir gelecekte herkesin bir “sanal asistan”ı olacağı konuşuluyor. Bildiğimiz anlamda sanal asistanların hepsi birer chatbot ve bu teknolojinin bu kadar kişiselleştirilmesi chatbot teknolojisinin gelişimine bağlı. Önümüzdeki dönemlerde chatbot’ların hayatımıza nasıl daha çok entegre olacağını Sor’un ile birlikte daha derinden inceleyeceğiz. Takipte kalın!

En Değerli Gelişmeleri Size İletmek İstiyoruz

Mail listemize abone olun!

Son bir adım kaldı. E-postanızı kontrol edin. (Gmail kullanıcısıysanız "promotoions" kısmına bakabilirsiniz.

Ops! Bir hata aldık, tekrar deneyebilir misiniz?

Helal Gıdadan Sonra Yeni Trend: Helal Tatil

  • Tüketicilere sunulan helal ürün ve hizmetlerin sayısı her geçen gün artarken bu hizmetlerden biri de helal tatil olarak dikkat çekiyor.
  • HalalBooking isimli internet sitesi, kullanıcılarına tamamen helal bir tatil imkanı sunuyor. Ayrıca Otelz.com, Tatil Sepeti ve Jolly Tur gibi internet sitelerinde de İslami otelleri bulmak mümkün.
  • İlgili Yazı: Online Tatil Pazarı %190 Büyüdü

Özellikle bizim gibi nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan ülkelerde, çoğu insan yedikleri gıdaların helal olup olmadığına fazlasıyla dikkat ediyor. Ülkemizde GİMDES (Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Denetleme ve Sertifikalandırma Araştırmaları Derneği) isimli kuruluş, ürettikleri ürünler İslami koşullara uygun olan markalara “helal gıda sertifikası” veriyor. Bu durum, gıda sektörünün içerisinde bir alt sektör olarak “helal gıda sektörü”nün oluşmasına neden oldu. Hatta Sırma, Erpiliç ve Keskinoğlu gibi bazı bilindik markaların da GİMDES’ten aldıkları helal gıda sertifikaları bulunuyor. Ve görünen o ki, helal ürünler ve hizmetlerin kapsamı ilerleyen zamanlarda daha da genişleyecek. “Helal tatil” ya da diğer ismiyle “İslami Tatil” konsepti ise bunun bir göstergesi niteliğinde.

Trivago, TripAdsivor ve Booking gibi bir otel fiyatı karşılaştırma sitesi olan HalalBooking isimli internet sitesi, iddia ettiğine göre kullanıcılara tamamen helal bir tatil imkanı sunuyor. Peki, bunu nasıl sağlıyor? Öncelikle internet sitesinde kullanıcılara önerilen otellerde ya da tatil köylerinde genel olarak alkollü içecekler servis edilmiyor ve tabii ki, bu otellerde tamamen helal gıdalar servis ediliyor. Aynı zamanda bu otellerin bazılarında bayanlara özel havuzlar ve dışarıdan görülmeyecek şekilde tasarlanmış plajlar da bulunuyor. Ayrıca bu otellerde misafirlerin ibadetlerini yerine getirebilmeleri için mescit de yer alıyor.

HalalBooking internet sitesinde, helal tatilin ne olduğuna dair yer açıklamanın bir kısmında şunlar ifade ediliyor:

“İslami Tatil turizm endüstrisine artık yerleşmiş bir kavram. Dini kurallara ve İslam inancına uygun iş seyahati, aile tatili veya turistik ziyaret gerçekleştirmek isteyenler için hazırlanmış bir konsepttir. Muhafazakâr tatil köylerinde dışarıdan görülmeyecek şekilde tasarlanmış, sadece bayanlara özel plajlar bulunmakla beraber, birçok tesiste mütevazı kıyafetlerle aileler tarafından kullanılabilen karma aile plajları da mevcuttur. Bunun yanı sıra, tesislerin tamamında veya bazı bölümlerinde alkolsüz hizmet gösterilmektedir. Aile değerlerine uygun hizmet ve eğlencelerin yer aldığı otellerde tüm aktiviteler ve hizmetler İslam’ın iffet ve ahlaki değerleri göz önüne alınarak hazırlanmıştır.”

Helal tatil imkanının sunulduğu oteller genel olarak Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn ve Fas gibi nüfusunun büyük bir kısmı Müslüman olan ülkelerde yer alsalar da; Birleşik Krallık, İtalya ve İspanya gibi bazı Avrupa ülkelerinde de daha az sayıda bile olsa bu tarz oteller bulunuyor. Bu arada HalalBooking sitesinin yanı sıra, Otelz.com, Tatil Sepeti ve Jolly Tur‘un internet sitelerinde de İslami otelleri bulmak mümkün.

Tabii, her sektörde olduğu gibi, bu sektörde de talebi tüketiciler belirliyor. Helal turizmin ilerleyen zamanlarda ne kadar hızla büyüyeceği, tamamen Müslümanlar’ın bu alana ne kadar ilgi göstereceğine bağlı bir durum. Diğer sektörlerde helal ürün ve hizmetlerin insanlara sunulup sunulmayacağını da bu sektörlerdeki talepler belirleyecektir.

En Değerli Gelişmeleri Size İletmek İstiyoruz

Mail listemize abone olun!

Son bir adım kaldı. E-postanızı kontrol edin. (Gmail kullanıcısıysanız "promotoions" kısmına bakabilirsiniz.

Ops! Bir hata aldık, tekrar deneyebilir misiniz?