Çağımızın Salgını FOMO: Pazarlama Dünyasındaki Başarısının Ardındaki Gerçekler 0

FOMO’yu daha önce duydunuz mu?

Duymadıysanız, olan biteni kaçırdınız demektir.

2013 yılında Oxford sözlüğüne de giren FOMO, olan biteni kaçırma korkusu anlamına gelen “fear of missing out” akronimidir. İlk defa pazarlama stratejisti Dan Herman tarafından dile getirilen bu kavram, “özellikle Y kuşağı ve sonrası jenerasyonun beyninde, söz konusu olayın/nesnenin/durumun yokluğunda meydana gelebilecek sonsuz “eğer” ihtimallerini düşünerek oluşturduğu geri kalmışlık hissinin yarattığı psikolojik anksiyete (endişe)” durumunu ifade ediyor.

Çağımızın salgını FOMO, sosyal medyanın hayatımıza bu denli yerleşmesi ile birlikte girdi. Instagram, Facebook, Twitter ve Snapchat gibi sosyal platformlar hayatımıza girdiğinden beri, yaşama şekillerimiz tamamen değişti. Özellikle Snapchat’in 24 saat içerisinde kaybolan içeriklerinin Instagram gibi diğer popüler platformlara yayılmasıyla, olan biteni kaçırmışlık baskısını iyiden iyiye hissetmeye başladık. Hepimiz anı gerçekte kaçırmak pahasına egzotik gün batımını, favori restoranlarımızdaki iştah açıcı yemekleri ve arkadaşlarımızla eğlendiğimiz geceleri sosyal medya hesaplarımıza yüklemenin ve takip etmenin telaşındayız. Doğal olarak, hepimizin sosyal medya hesapları idealize edilmiş içeriklerden ibaret. Dahası, her gün zaman akışımızda karşımıza çıkan bu muhteşem tatilleri, lüks mutfakları, fit vücutları ya da kusursuz selfieleri gördükçe kendimizi daha da yetersiz hissediyoruz. Neden biz de bu muhteşem anlardan geri kalalım ki? Kalmayalım. Bu yüzden daha çok satın alalım, daha çok tüketelim, daha çok deneyimleyelim hatta en çok biz deneyimleyelim!

Aslında psikoterapislere göre FOMO, ilkel hayatta kalma dürtülerimize dayanıyor. Diğer insanların bizden daha fazla hayatı yaşadığını algıladığımızda beynimize güvensizlik ve tehdit altında olduğunu hissettiren sinyaller gönderiliyor. Küçük gruplar halinde yaşadığımız ilkel çağlarda “bilinenin içinde olmak” hayatta kalmaya yardımcı oluyordu. Örneğin; yeni bir besin kaynağının farkında olmak ölüm ve yaşam arasındaki çizgiyi temsil ediyordu. Bu yüzden evrimsel süreçte homosapiensler olarak, doğru zamanda doğru yerde olmaya ve hatta dedikoduların içinde olmaya programlandık. Evet, belki bugünlerde arkadaşınızın doğum günü partisini kaçırmanız ölüm-kalım meselesi değil ancak atalarımızın savaş ya da kaç tepkisinin genetik kodlarımızdaki güncel etkisi, FOMO’nun kaynağı olmaya yeterli. Bu durumda, hayatımızın kontrolünü elimizden kaçırdığımız yönünde hissetmeye ve plansız satın alma gibi irrasyonel davranışlarda bulunmaya başlıyoruz.

Psikolojik fenomen ve sosyal medyanın son moda kelimesi haline gelen FOMO, yeni trend olarak çoktan pazarlamacıların da radarına girdi.  Yapılan araştırmalar, FOMO’nun satın alma davranışını derinden etkileyebileceğini gösteriyor. Kanada’da yapılan bir araştırma, Y kuşağının yüzde 68’inin, başkalarının deneyimini gördükten sonraki 24 saat içinde FOMO nedeniyle, gerici bir satın alma yaptıklarını söylediğini ortaya koydu. Y kuşağı, FOMO’nun çoğunlukla geziler (yüzde 59), partiler/eventler (yüzde 56) ve gıda (yüzde 29) ile ilgili içeriği nedeniyle tetiklendiğini belirtti.

FOMO Pazarlaması Neden Başarılı Oluyor?

1.  Kıtlık İlkesi: Çok basit, satın alamayacağımızdan korktuğumuz her şeyi istiyoruz. Aslında, aciliyet fikrinden yararlanmak pazarlamacılar için her zaman değerli bir taktik olmuştur. Ancak olan bitenden eksik kalma korkusu salgın haline geldiğinden beri, pazarlamacılar bu durumu daha etkili kullanmaya başladılar. Hepimiz son bir adet kalan o çantayı, sınırlı sayıdaki koleksiyon ürünlerini veya yalnızca belli süre satışta olan konser biletini satın almaya daha fazla güdüleniyoruz. Örneğin; dünyaca ünlü hızlı moda perakendecisi Zara, iki haftada bir yenilediği koleksiyonlarında mağazada görüp çok beğendiğiniz o kazağın bir sonraki hafta karşınıza çıkmayacağı fikrini zihninize yerleştirerek, tüm dünyada giyim sektörünün öncüsü durumda geldi. Hatta bu “kıtlık” imajını korumak uğruna, stokları tükenmeyen ürünleri dahi reyondan çektiği biliyor muydunuz? Peki ya 19 yaşındaki Kylie Jenner’ın rujlarının tüm dünyada bu kadar büyük bir etki yaratmasının ardında, Snapchat üzerinden duyurduğu sınırlı süre ve sayıdaki satış taktiğinin olması bir tesadüf mü? Tabii ki, hayır.

2.  Sosyal Kanıt: İnsan bulunduğu sosyal çevredekilerle benzer davranışlarda bulunma ve bunu kanıtlama eğilimindedir. Aslında küçükken herkes gittiği için geri kalmak istemediğimiz okul gezisine izin almak adına ebeveynlerimize karşı “ama tüm arkadaşlarım gidiyor” argümanını kullanırken FOMO’ nun sosyal kanıt etkisini çoktan doğrulamıştık. Arkadaşlarımız Game of Thrones, Narcos, Black Mirror ya da Westworld gibi son zamanların popüler dizilerinden bahsederken, konuşmanın bir parçası olmak istiyoruz. Bu durumun farkında olan Netflix, ağızdan ağza pazarlamanın gücünden de yararlanarak herkesin takip ettiği popüler serilerin parçası olmamız için elinden geleni yapıyor. Öyle ya, bizler de bir çok insanın hakkında konuştuğu söz konusu dizilerle ilgili mimlerin, şakaların ya da kritiklerin bir parçası olmalıyız ve hemen Netflix satın almalıyız.

3.  Ayrıcalıklı Hissettirme: İnsanlar kendilerine özel ürün ve hizmetlerle şımartılmaktan ve diğerlerinden ayrıcalıklı olduklarını bilmekten hoşlanırlar. Markalar bunu iki şekilde yapabilirler. İlk olarak sundukları ürün veya hizmetin kendisi özel olabilir. Örneğin; Pinterest ilk açıldığı zaman yalnızca bir arkadaşınızın davetiyesi ile üye olabiliyordunuz. Bu durumda, markanın yarattığı ayrıcalık hissi popüler ve trend uygulama olmasına yol açtı. Bunun dışında, sadakat programları ve özel ödüller de müşterilerin kendilerini ayrıcalıklı hissetmesine neden olabilir. Birçok banka, özel ayrıcalıklara sahip seçilmiş müşteriler için özel sadakat programlarına sahip ve müşterilerini alışveriş yaptıkça daha fazla satın almaları yönünde teşvik eden Garanti Bankası’nın Bonus puanlarına benzer çeşitli kampanyalar yapıyor.

Son zamanlarda “Y kuşağı ev ya da araba almak yerine, tatile gitmeyi tercih ediyor” tarzı haberlere ne kadar sıklıkla denk geldinizi fark ettiniz mi? Deneyim ekonomisinin ortasındayız ve insanlar  artık “şeylere” değil, deneyimlere para harcıyorlar. Teknolojiye doğmamış olan bebek patlaması kuşağındakileri unutun. Çünkü onlar başkalarının hayatlarıyla ilgilenmiyor ancak 1980 ve sonrası kuşak için, olan biteni kaçırmamak hayati önem taşıyor.

Günün sonunda; deneyimlerinizi başkalarıyla paylaşmanın yanlış bir yanı yoktur. İnternet ve sosyal medya sayesinde tüm dünyayı bağlayabilir ve başkalarıyla paylaşabiliriz. Zaten, sosyal medya tüm bu nedenlerle bu kadar güçlüdür. Ancak unutmamamız gereken tek şey, hepimiz farklıyız. Hepimiz farklı isteklere, ihtiyaçlara, arzulara, motivasyonlara ve başarılara sahibiz. Bu yüzden, yalnızca başkaları yapıyor diye bir şeyleri yapmaya çalışmayın.

Kendiniz olun. Yeterli olun. Anda olun!

 

Bir Cevap Yazın

Ünlü Markaların QR Kod Tasarımları 0

QR kod, 1994 yılında Japon otomotiv firması Denso tarafından geliştirildi. QR kod adını ‘Quick Response’ yani ‘çabuk tepki’ kelimesinin baş harflerinden alıyor. Mobil cihazların kullanımının artmasıyla QR kodlar bir anda pazarlamacıların en çok tercih ettiği teknolojilerden biri haline gelmeyi başardı. İlk olarak otomotiv sanayi için tasarlanan QR kodlar, geniş hacimleri ile tüketiciler için paketin ve yaratıcılığın ötesinde ek bilgi taşıyabilme özellikleri ile bir hayli benimsendi.

E-maillerde, tabelalarda, billboardlarda ve reklamlarda sık sık karşımıza çıkan bu kodlar, tasarımcıların da üzerine sıklıkla çalıştığı, yaratıcılıklarını gösterdikleri bir alan halini aldı. Tasarımcıların marka logolarını kullanarak oluşturdukları QR kod tasarımlarının bazı örneklerini sizler için derledik.

Youtube

Nestea

Heinz

Nikon

Tinder

eBay

Heineken

BMW

Google

Apple

Mazda

Bershka

MTV

Pepsi Kör Tadım Testinin Sonucu Tüketici Davranışına Yansır Mı? 0

Herkese merhaba,

Pepsi 30.04.2016-03.07.2016 ve 07.04.2017-21.06.2017 tarihlerinde olmak üzere iki ayrı yılda Türkiye’nin 59 farklı şehrinde kör tadım testleri uyguladı. Test uygulaması, deneğin göremeyeceği bir ortamda iki farklı bardağa konan kolalardan hangisini beğendiğinin sorulması ile yapılıyordu. Pepsi, bu teste katılan 125.247 kişinin %59’unun Pepsi’yi tercih ettiğini geçtiğimiz aylarda yürüttüğü reklam kampanyası ile duyurdu.

Peki, bu çalışma ne kadar başarılı olmuş olabilir? Bunu anlamak için şu soruların cevaplanması gerektiğine inanıyorum:

1) Pepsi’nin hedefi olan Türkiye genel evreninde, 59 şehirden oluşan çalışma evreni genelleme yapmak için yeterli miydi?

2) Pepsi’nin potansiyel tüketici olarak gördüğü toplam tüketici sayısı ile 125.247 kişiden alınan sonuç, örneklem için yeterli mi? Bu kişilerin Türkiye genel evrenini temsil etme yeteneği var mı?

Soruların akademik ve biraz sıkıcı olduğunun farkındayım. Fakat, Pepsi’nin önemli bir çaba harcayarak yaptığı bu kampanyanın sonucunu anlayabilmek için bu sorulara cevap verilmesi gerekiyor. Şahsen, 59 şehre yayılan bir araştırmanın önemli olduğuna inanıyorum. Bu çalışma için partnerle bir çalışma yürütüldüğünü düşünüyorum. Aynı zamanda iş gücü ve uygulama anlamında da büyük emek verildiği muhakkak. Ülke nüfusunun 80 milyona yaklaştığı günümüzde, 29 yaşın altındaki nüfusun ülke toplam nüfusuna oranı neredeyse %50 ve içecek sektöründeki markaların önemli satış potansiyelini oluşturan nüfus 15-29 yaş arası. Bu noktada 59 şehirde örneklemdeki kişi sayısı artırılabilirdi.

Sonucun tüketici davranışına yansıması ise başka bir boyut çünkü duygusal faktörler konuya dahil olacak. Tüketicilerin bir kısmı Coca-Cola ve Pepsi’nin tadını ayırabileceklerini iddia edebilir ve daha önceden tercih ettiği markayı tahmin ederek tercihini korumak isteyebilir. Bu testte tüketiciler, bardaklardan bir yudum aldıktan sonra hangisini beğendikleri soruldu. Ürün ilk yudumda beğenilse de tüm bardağın tüketiminde sonuç değişebilir mi? Pepsi’nin Coca-Cola’ya göre daha şekerli olduğu biliniyor. Şeker farkı, üründen ilk yudum alındıktan sonra tercihi ne kadar etkileyebilir? Bu yılın Mayıs ayında Serdar Altan’ın pazarlamasyon.com yazısında Pepsi’nin tadım testlerini kazanmasının nedeninin Coca-Cola’ya göre daha tatlı olması ve turunçgil tadı içermesi olarak açıklanmıştı. Son olarak, bu kampanyadan sonra başka markaları tercih eden tüketicilerden kaçı Pepsi satın almaya başladı? Bunun takibi ve tespiti yapılabilir mi emin değilim. Yazıyı ilginç ama belki de karşılaştığınız bir tespitle kapatmak istiyorum:

“Restoranda tercih etmediği kola markasını görünce istediği kolayı dışarıdan aldırtan bir Türkiye’de yaşıyoruz.”

Coca-Cola ve Pepsi rekabetinde iki markaya da başarılar.

GELİŞMELERİ
KAÇIRMAYIN!
Haftalık bültenimize
ücretsiz kaydolun!
BİZE KATIL
close-link
Marketing Meetup
 

ERKEN
KAYIT FIRSATI


Zekânın iş dünyasına neler getireceğini konuşuyoruz
Orada Olmalıyım

Sektörü buluşturan etkinlikte siz de yerinizi ayırtın!
close-link
GELİŞMELERİ KAÇIRMAYIN
Haftalık bültenimize ücretsiz kaydolun, sizi gelişmelerden haberdar edelim.
BİZE KATIL
close-link
Marketing Meetup Intelligence

Zekânın iş dünyasına neler getireceğini konuşuyoruz
Erken Kayıt Fırsatı
close-link








Önümüzdeki yıllara
damgasını vuracak
trendleri derledik.
Raporu İndir

*Ücretsizdir.
close-link


 

Zekânın iş dünyasına neler getireceğini konuşuyoruz
Erken Kayıt Fırsatı
close-link