Melih Ödemiş: Kaybedeceklerini kaybetmiş gibi cebine koyup yola çıkabilirsen arkana bakmadan yürüyebilirsin.

Bu hafta Cumartesi Kahvesi’nde Yemeksepeti kurucularından şimdilerde daha çok Melek Yatırımcı kimliğiyle ön plana çıkan Melih Ödemiş ile birlikteyiz. Kendisiyle Türkiye’de girişimcilik ekosistemine dair keyifli bir sohbet gerçekleştirdik.

Burcu Kaymak: Türkiye’de internet alt yapısının çok eksik olduğu bir dönemde Yemeksepeti kuruldu. Her girişimcinin bir delilik anı olur ya, sizin bu girişimi kurmaktaki delilik anınız neydi?

melih-odemisEvet burdan baktığımız zaman, gerçekten o zamanın internet alt yapısı çok kısıtlıydı. Ama biz işi kurmaya karar verdiğimizde Türkiye kriz öncesi dönemdeydi. -2000’in ortaları- Aşağı yukarı bütün büyük gruplar internete yatırım yapıyorlardı. PC kampanyaları, internete bağlanma kampanyaları filan havada uçuşuyordu. Bu biraz bize cesaret vermiş olabilir ama kriz döneminde bunların hepsi kesildi tabi. Fakat gerçek şuydu; dünyanın geri kalanına özellikle batıya baktığınız zaman bu işin yükselişi kaçınılmaz gözüküyordu. O zaman için belki erken bir dönemdi bu işte ama hakikaten bu işin yükselişini görebiliyorduk ve hatta inanıyorduk diyelim. O yüzden o zamanki şartlar ne olursa olsun biz bu işin yükseleceğine inandığımız için varımız yoğumuz neyse bu işe giriştik.

4 kurucu ortak bunlardan üçü işin başından itibaren işin içindeydi biri çok fazla değildi, ancak 4 kurucu ortak…

 

2- Türk insanına yeni bir alışkanlık kazandırdı Yemeksepeti. Hatta insanlar arasında bir motto da oluşturdu. “Hadi Yemeksepeti’nden yemek söyleyelim” Tabi bu mottoyu yaratmak nasıl bir his sizin için?

Çok keyifli bir şey tabi, kolay yapılabilecek bir şey değil. Baktığınız zaman 15 sene Türkiye’de sadece bir internet şirketi için değil, özellikle tüketiciye hitap eden bir işte 15 sene az bir zaman değil. Hangi sektöre bakarsanız bakın 15 senelik bir müşteri memnuniyeti yaratmak kolay bi şey değil. Biz ama gerçekten sürekli kullanıcı / müşteri memnuniyetine çok önem verdik. Tabi daha o zamanlar call center’ımız yok, telefonlar ev telefonu gibi çalıyor biz de açıp cevap veriyoruz. 2-3 çalışta telefonu açmaya özen gösterdik. Maillerimize birkaç dakika içinde cevap vermeye özen gösterdik. Türkiye’de hiçbir zaman ”canlı yardım” diye bir konsept yokken biz bunu başlattık. Günlük sipariş sayıları binlere, onbinlere, yüzbinlere ulaşmasına ragmen biz aynı müşteri memnuniyetini devam ettirmeye gayret ettik. Bu da aslında tam olarak bu söylediğin davranış biçimini ortaya çıkardı. Hakikaten Türkiye’de sipariş vermekle Yemeksepeti’ni kullanmak özellikle interneti hayatına sokmuş insanlar için nerdeyse “Google’lamak” gibi bir şey. Bu da tabi ki bizim için çok büyük bir keyif. Bu işin maddi getirisi, başarısı vs. başka bir şey ama hakikaten Yemeksepeti’nin bugün 4 milyona yakın kullanıcısı var. 4 milyon insanın hayatını bir şekilde kolaylaştırıyor olmak çok keyifli ve büyük bir haz.

 

3- 4 Kurucu ortak bu yola çıktınız ve girişimi kurdunuz. Siz bu yola çıkarken girişimi kurmak ve ilerleyen aşamalar hakkında keşke birisi bize bunları söyleseydi, bunlar bize söylenseydi daha iyi olurdu, bu hataları önceden görürdük ya da minimize etmeye çalışırdık dediğiniz şeyler var mı?

Biz şirketi 2000 yılının Eylül ayında kurduk, Kasım’da kriz çıktı. Sonraki dönem içerisinde kriz iyice derinleşti. Haliyle bizim o beklediğimiz Türkiye’de internetin büyümesi ve kullanıcı sayısının artması bir yandan da alışkanlıkların değişmesi ve paket servisin de yaygınlaşması bizim beklediğimiz kadar hızlı olmadı. Biz 2-3 sene içerisinde para kazanmaya başlarız diye düşünüyorduk, bu 5 seneyi buldu. Özellikle opportunity cost’u yüksek olan insanlar için yani iyi okullarda okumuş vs. insanlar için 4-5 sene para kazanmıyor olmak hakikaten çok zor psikolojik bir süreç. Bunu ön görseydik bu yola da çıkar mıydık onu da bilmiyorum bu arada. Ama bundan sonra yola çıkacak arkadaşlara tavsiyem ne kadar süre para kazanmayacaklarını ve ne boyutta riskler aldıklarını iyi kestirip ona göre yola çıkmaları. Ama bir yandan da bu iş böyle gözünü kapatıp yola çıkmayı gerektiriyor. Ama hakikaten biz krizin çıkıyor olacağını bilseydik ya da krizden sonra hiç bu yola girmeyecektik. Belki de bunlar bizim şansımız oldu. Önceden yola çıktık ondan sonra bir şekilde inat ettik, sabrettik ve yolumuza devam ettik. Ama sonraki dönemlerde yapmamız gereken şeyler vardı. Mesela etrafımızda bizi yurt dışında yatırım yapmaya daha erken yönlendirebilecek insanlar olsaydı bugün geldiğimiz noktadan daha da iyi noktalarda olmamız gayet muhtemeldi. Ama o zamanın Türkiye’sinde (2006-2007) bizi bu anlamda cesaretlendirebilecek, yönlendirebilecek insanlar pek yoktu. Biz de kendi bilgimiz çerçevesinde devam ettik. Yine çok başarılı olduk ama başarının bugünün dünyasında limiti yok.

 

4- Bireysel bir soru; bildiğimiz kadarıyla iyi bir okuldan mezun oldunuz, kurumsal bir kariyerde de ilerleyerek çok iyi yerlere gelebilirdiniz ama siz girişimciliği seçtiniz. Bu ikilemde size girişimcilik tarafında yol almanızı besleyen güdü neydi?

Benim açımdan olay çok net. Ben 1995-1999 arasında Boğaziçi’nde Bilgisayar Mühendisliği okudum. Bu yıllar Bilgisayar Mühendisliği okumak için enteresan bir dönem. Çünkü önce dünyada sonra Türkiye’de internetin ticarileşmeye başladığı dönem 94-95. Ilk görsel tabanlı işletim sistemi Windows 95’in evlere girmeye ve yaygınlaşmaya başlaması 1995. Türkiye’de internetin ticari olarak satılmaya başlandığı dönem 1995. Dolayısıyla biz Türkiye’de tam PC penetrasyonunun artmaya, evlere PC’lerin daha fazla girmeye başladığı dönemde Boğaziçi Bilgisayar Mühendisliği’nden mezun olduk. Dolayısıyla bizler bizden önceki Bilgisayar Mühendisliği okuyanlardan farklı olarak internette yapılabilecekleri hayal ederek okulda okuduk. Bu yüzden benim okul dönemi ve sonrası planlarımda hep internetle ilgili şeyler vardı. Çünkü baktığınız zaman o zamanın en büyük girişimleri Amazon, e-bay, Paypal gibi şirketlerin başarı hikayelerini dinlediğimiz zaman o zamanki başarı hikayelerinden çok başka. Bunları dinlediğiniz ve hayal ettiğiniz zaman insanın aklına çok fazla yapılabilecek şey geliyor. Yine Bilgisayar Mühendisi olarak olayın en büyük farkı 2-3 tane Mühendislik öğrencisinin bir araya gelip çok az kapitalle dünyayı değiştirebilecek bir şey yapmaya aday bir yapı ortaya çıkması. Dolayısıyla benim açımdan baktığınız zaman bir internet girişimcisi olmamın temelleri o dönemde atıldı. Ama nasıl ve ne zaman karar verdim diye bakarsanız da 1999’da ben okulu bitirdim, Citibank’ta çalışmaya başladım. 1 yıl orda çalıştım ama orda çalışırken de sürekli aklımda bir şeyler yapmak vardı. Nevzat keze okulu bitirdi, San Francisko’ya gitti. Orda master yaparken aklında hep bu tip şeyleri yapmak vardı. 1 yıl sonra biz Boğaziçi’nde Mezunlar Günü’nde bir araya geldiğimizde farklı fikirleri konuşup ederken Yemeksepeti fikri ortaya çıktı. Bunun etrafında konuşmaya başladık. Sonra da işleri bırakıp tam olarak bu işe girişme kararı nasıl oluştu diye sorarsan da içinde bulunduğum durum tam olarak şuydu: ben 24 yaşındaydım, ailemle birlikte yaşıyordum. Iyi bir okul mezunuydum. Dedim ki kendi kendime “ben bunu yapmak istiyor muyum? Evet çok istiyorum. Bu bir risk mi? evet çok büyük bir risk. Ama en kötü ne olabilir? Ben 2-3 sene kaybederim, para kazanamam ama bir sürü şey öğrenirim. Ve en kötü profesyonel kariyere geri dönerim.” Bunların hepsini göze aldım ve dedim ki ben bu yaşta bu riski almak istiyorum. Ve ben hep bunu söylüyorum: Kaybedeceklerini sanki kaybetmiş gibi cebine koyup yola çıkabilirsen o zaman gerçekten arkana bakmadan yürüyebiliyorsun. Biraz tabi ailenin maddi manevi desteğiyle birlikte yola çıktık ve yürüdük. Yani ordaki kırılma anı tam olarak kaybedebileceğim şeyleri görmem, göze almam ve yola çıkmamdır.

 

5- Yemek.com’un geçen yıl hayata geçmesiyle Türkiye’de online yemek pazarının nerdeyse tamamını domine etmiş oldunuz. Bu sektördeki gelecek planları neler?

Biz Yemeksepeti’ni kurarken şöyle bir vizyonla yola çıktık. Dedik ki “Biz Türkiye’de paket servis denince akla gelen ilk marka olalım.” 2007-2008 gibi bunu becerdiğimizi gördük. Bunu artık 3 yönde büyütebiliriz. 1. Zaten bu iş Türkiye’de büyümeye devam ediyor. Biz buna kor büyüme diyoruz, yani organik büyüme. 2. Büyüme senaryosu Türkiye’de elde ettiğimiz bu başarıyı farklı ülkelerde tekrarlamak. Onun için 2008-2009 gibi hazırlıklara başladık. 2010 gibi 2 ülkeye açıldık ve devam ettik. 3. de madem biz paket servis denince akla gelen ilk marka olduk niye yemeğin geri kalan alanlarını da kapsamayalım. Çünkü insanlar sadece paket servisle yemek yemiyorlar. Dışarı çıkıyorlar, markete gidip alışveriş yapıyorlar, tariflere bakıyorlar vs. işin bir sürü boyutu var. Dedik ki bu taraflarda neler yapabiliriz. Burda önümüze koyduğumuz birkaç tane fikir vardı. Bunların bir tanesi sonradan Lokum.com’a dönüştü. Bir tanesi Papyon.com’a dönüştü. Bir tanesi ve sonuncusu Yemek.com’a dönüştü. Türkiye ürün çeşitliliği, coğrafi ve lezzet dağılımı anlamında çok büyük bir ülke. Türkiye’nin farklı noktalarından farklı noktalarına bir takım yerel, otantik gıdaları ulaştırmaya çalışalım dedik ve Lokum’u kurduk. İnsanlar dışarı çıkıp düzgün yemek yemek istediklerinde kullanmaları için bir restoran rehberi olsun diye Papyon’u kurduk. Restoranların tedarik zinciri tarafında kullanabilsin diye Irmik’i kurduk. Daha başka fikirler de vardı aslında, bunların bazıları da yolda henüz.

Bunların hepsini birleştirebilecek yemek kültürü ve hayat tarzı sitesi kuralım dedik. O da Yemek.com oldu. Alan adını biz 2010 gibi satın aldık. Uzun süre bir şey yapmadık çünkü sırası gelmedi bir türlü. Aslında bir yandan da baktığınızda hem Türkiye’deki internet trafiği hem kullanım alışkanlıkları hem yemek denince insanların yaratıcılıkları, sosyal medya vs. bunlar çok güzel bir noktaya geldi. Bugün artık Instagram gibi kanallarda yemek resimleri paylaşılıyor. Bu yüzden ciddi bir paylaşım mecrası haline geldi internet yemek alanında da. Dolayısıyla bizim için de Yemek.com’u hayata geçirmek, onun üstünden hem trafik çekmek hem trafik dağıtmak çok doğru bir noktaya oturdu.

 

6- 589 milyon dolarlık bir değerlemeyle Yemeksepeti satıldı ve çok büyük bir başarı hikayesi oldu Türkiye için de. Bu girişimin yurtdışına satılması yabancı yatırımcıların Türkiye’ye yönelmesi ve genç girişimciler açısından büyük bir umut. Sizin bireysel olarak bundan sonraki planlarınız nelerdir?

Ben aşağı yukarı 2010-2011 den beri Yemeksepeti’nin yanı sıra bireysel olarak yatırım yapmaya başlamıştım zaten. 2011’de biz Galata Business Angels’ı kurduk pek çok birinci nesil internet girişimcisiyle beraber. Orda yatırım yapmaya devam ediyoruz. Bizim için şöyle de bir handikap var aslında. Biz hem çok şanslıydık, ilk işimiz Yemeksepeti gerçekten çok başarılı oldu diyebiliriz. Ama aynı zamanda bu bizim için çok büyük bir challenge. Çünkü ikinci, üçüncü şirketinin de aynı başarıya ulaşmasını hedefliyorsun. Bu da çok gerçekçi bir şey değil. Dünyada bu kadar büyük başarıları 2-3 defa tekrarlayabilen insan sayısı çok az. Baktığınız zaman Twitter’ın kurucularından biri var biliyorsunuz Jack Dorsey aynı zamanda Square’in de kurucusu. Yani çok büyük ölçekte aynı başarıyı tekrar yakalamak kolay bir şey değil. Bir yandan da yaş geçiyor. 24 yaşındaki kadar az değil kaybedeceğin şeyler. Enerji o kadar yüksek değil. Tabi şu anda artık çok başka avantajlar var. O da nedir? Network’ümüz çok güçlü. Kendi öz kaynaklarımız çok güçlü. Fikirlerimiz var, dünyada yapılanları görüyoruz. Dolayısıyla pek çok yeni işe girmek mümkün. Hangi işe ne kadar gireceğim diye sorarsanız, şu an çok net bir karar vermiş değilim. Kendimden ikinci bir Yemeksepeti henüz beklemiyorum. Kendime bu kadar büyük bir hedef koyarsam hayal kırıklığına uğrayabilirim diye düşünüyorum. 15 sene olmasa da aynı başarıya ulaşmak mümkün ama şans gerektiriyor, doğru bir ekip oluşturmak gerektiriyor. Biz doğru bir ekibi doğru zamanda ve doğru yerde bir araya getirdik ve hakikaten çok uzun süre birlikte sabrettik. Dünya artık çok hızlı. O dönemle kıyasladığımız zaman artık her şey çok daha hızlı değişiyor. Insanların opportunity cost’ları daha yüksek. Rekabet daha yüksek. Yani aslında o zamanla bu zamanı kıyaslamak nerdeyse mümkün değil. Dolayısıyla bugün daha başka dinamiklerle hareket etmek lazım, daha da iyi ekipler lazım. Daha büyük sermaye lazım. Yani her şeyi daha da iyi yapmamız lazım.

Biraz işi akışına bırakmaya gayret ediyorum. Biraz gelen fırsatları değerlendiriyorum. Tabi daha çok yatırımcı olarak fırsat geliyor. Sizler gibi genç girişimciler, beni tanıyan, tanımaya çalışan, farklı network’lerden gelen bir sürü girişim oluyor. Ben bunları sadece maddi getiri potansiyelinden ziyade fikri sevmem, benimsemem ve içinde olmak istememe göre değerlendiriyorum. Heyecan duymayacağım fikirleri sevmiyorum. Tabi bu fikirler de artık sadece Türkiye içinde kalmayacak fikirler oluyor. Yani Yemeksepeti’nde biz bölgesel bir oyuncu haline geldik ama global bir oyuncu olamadık. Belki bir sonraki işimde global bir başarı hikayesi yaratmak daha keyifli bir hedef olabilir. Yani her ne yaparsam yapayım keyif alıyor olmam lazım. Yemeksepeti’nde biz çok uzun bir yolculukta çok keyif aldığımız zamanlar da oldu ama ve çok yorulup üzüldüğümüz zamanlar da oldu. En azından bundan sonraki işlerde keyifli anları keyifsiz anlara göre biraz daha fazla tutmaya gayret edeceğim :)

 

7- Peki Melih Ödemiş neye bakar yatırım yaparken?

3 kriter var. Bunları bütün yatırımcılardan duyarsınız. Pazar büyüklüğü, takım, fikir -iş modeli- Bu üçü nasıl bir denklemde bir araya geliyor, bu önemli. Bazı girişimlerde pazar büyüklüğü, pazardaki rekabet durumu daha önemli. Bazı girişimlerde hakikaten inovatif fikir çok önemli. Ama nerden bakarsanız bakın ekip en önemlisi. Dolayısıyla benim ilk baktığım şey her zaman ekibin kalitesi, kendi içindeki uyumu ve donanımı. Çok genç olabilir ekip ama yaptıkları işe çok hakimlerse, fikir inovatifse arkalarından gidebilirim. Hayır 35-40 yaşında olabilirler ama içinde oldukları sektörü çok iyi biliyor olabilirler. Dolayısıyla ortaya çıkardıkları iş modeli çok inovatif olmasa bile çok doğru bir acıyı çözmek üzere kurgulanmış olabilir ve pazar da yeterince büyükse yine bunu destekleyebilirim. Ve tabi bir de girişimci oldukları alanla ilgili ne kadar geçmiş donanıma sahipler. Bu illa şart değil ama giriştikleri sektörle ilgili belli bir donanıma sahiplerse çıkardıkları fikrin daha ayakları yere basıyor olması olasılığı daha yüksek.

Bir de ben hiçbir zaman klon işlere çok ilgi duymuyorum. Yani Amerika’daki fikri bire bir Türkiye’ye uyarlayan bir işe büyük bir ihtimalle yatırım yapmam eğer o ekip çok acayip bir ekip değilse. Çünkü beni heyecanlandırmıyor. Ya da fikir çok iyi olsa da ekipte o heyecanı görmüyorsam yine yatırım yapmayı tercih etmem. Ya da ekip heyecanlı, pazar büyük ama iş fikri benim içinde bulunmak isteyeceğim gibi değil. Bu politik olabilir, ahlaki olabilir. Bir kumar işine girmem mesela. Bazı işlerde daha çok maddi, bazı işlerde daha çok manevi düşünüyorsunuz. Ben genelde bir denge yakalamaya çalışıyorum.

En Değerli Gelişmeleri Size İletmek İstiyoruz

Mail listemize abone olun!

Son bir adım kaldı. E-postanızı kontrol edin. (Gmail kullanıcısıysanız "promotoions" kısmına bakabilirsiniz.

Ops! Bir hata aldık, tekrar deneyebilir misiniz?

2014'te Uluslararası İlişkiler lisansını birincilikle bitiren Burcu, global tecrübesine katkılarını 4 aylık ABD macerası ile perçinlemiştir Yazmayı düşünmeyi sorgulamayı ve üretmeyi hayatında tepelere koyar. Şimdilerde İstanbul Üniversitesi'nde Pazarlama tezli yüksek lisans programında öğrenimini sürdüren Burcu'nun ilgi alanları arasında girişimcilik, seyahat, markalar ve en büyük tutkusu olan California var!

Bir Cevap Yazın

Türkiye’deki İçecek Sektörüne Genel Bir Bakış

Türkiye’deki içecek sektörünün geneline bakmadan önce içecek tüketiminin tarihine biraz değinmek istiyorum. İçecek tüketme davranışı, dünyada canlı hayatının başladığı döneme kadar gidebilecek ve fizyolojik olarak oluşmuş davranışlardan biridir. Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisine göre, fizyolojik ihtiyaçlar insanların gidermesi gereken ve en önemli ihtiyaç kademesinde bulunan ihtiyaçlardır.

İçecek tarihinin başlangıcının 17. yüzyıla kadar gittiği söylenebilir. 1676 yılında Fransa’nın Paris şehrinde üretilen De Lemonades isimli içecek su dışında tüketicilere sunulan ilk ürünlerden olmuştur. 1767 yılında karbondioksitin içeceklere dahil edilmesi ile “gazlı içecek’’ olarak anılacak yeni bir ürün grubu oluşmuştur. 1830 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde Coca-Cola’nın ve 1898 yılında Pepsi’nin faaliyete başlaması ile ilk modern içecek markaları oluşmuştur. Amerika Birleşik Devletlerinde oluşan bu iki markanın ulusal büyüme ve genişleme göstermesi ile birlikte içecek sektörünün oluşmaya başladığı söylenebilir. Ulusal pazarda olgunluk aşamasına gelen sektörle birlikte 1977 yılında Coca-Cola’nın Hindistan pazarına açılması ile içecek sektörünün uluslararası alanda en önemli açılımı gerçekleşmiştir. Günümüzde yüzlerce içecek markası ulusal ve uluslararası pazarlarda operasyonlarını sürdürmektedir.

Alkolsüz içecekler beş ürün kategorisi içinde değerlendirilir:
• Çay ve Kahve,
• Gazlı İçecekler,
• Enerji İçeceği,
• Süt/Meyve/Bitki İçerikli İçecekler,
• Su/Zenginleştirilmiş Su/Sporcu İçecekleri.

Türkiye’de içecek üretimi ve ürünlerin pazarlanması cumhuriyetin kuruluş yıllarına kadar gitmektedir. Gazoz üretimi ile başlayan ilk ürünler ve bu ürünlerin oluşturulması, doldurulması, şişelenmesi gibi faaliyetlerin yapıldığı atölyeler içecek üretiminin ülke sınırlarındaki ilk oluşumlarıdır. 1962 ve 1964 yıllarında Pepsi Cola ve Coca Cola’nın Türkiye’de satışa çıkması ile modern anlamda içecek sektörünün oluşumundan söz edilebilir. Bu markaların en önemli özelliği, her zaman güçlü dağıtım kanallarına sahip olma hedefinden ileri gelir. Dağıtım kanalı, her işletme ve marka için her zaman en önemli konulardan biridir. Yapılan pazarlama kampanyalarının etkisi ne kadar iyi olursa olsun tüketici ürünü satın almaya gittiğinde ürünü bulamıyorsa yapılan kampanya büyük ihtimalle başarısız olacaktır.

Yukarıda verdiğim kategorilere göre Türkiye’deki içecek sektörünü genel hatları ile açıklamaya çalışacağım:

Çay ve Kahve:

Türkiye, kişi başı yıllık çay tüketiminde dünyada birinci sıradadır. Bu istatistik belki de “milli” içecek konusuna nokta koyuyor. Türk tüketicisi bir yılda ortalama 3.15 kilogram çay tüketiyor. Bu da günlük ortalama 240 milyon bardak çay tüketiminin gerçekleştiğini gösteriyor. Nüfusun 80 milyona yaklaştığı düşünüldüğünde, pazar büyüklüğünü anlamak kolaylaşabilir. Özel işletmelerin çay sektörüne girişi 1984 yılında başladı. 1990 yılında Lipton’un pazarda yer alması ile dökme çay ürünleri dışında, farklı ürün karmaları oluşturuldu (poşet çay, demlik paket vb.) Türkiye’deki üretimin, tüketimi karşılayabilecek noktada olması, sektör içindeki rekabeti artırıyor. Türk tüketicisi, geleneksel çayı talep etmeyi sürdürüyor ve siyah çay tüketmeye devam ediyor. Çay ihracatı ise henüz istenen noktada görülmüyor (%2.3).

Kahve ve kahve tüketimi Türkiye’deki güncel konulardan biri. Geleneksel Türk kahvesinin ülkemizde yarattığı kahve tüketim altyapısı ile birlikte dünyadaki kahve tüketim trendini takip eden bir tüketici ve hizmet sektörü oluşumundan söz edilebilir. 2015-2016 döneminde Türkiye’de kişi başı ortalama 920 gram kahve tüketildi. Türkiye, kahve sektöründe büyüyen bir pazar olarak değerlendiriliyor. Özellikle 1.,2., ve 3. nesil kahve kategorilerinin meydana gelmesi ülke içinde genel kabul gören bir kahve tüketimi oluşturdu. 1. nesilde, sıcak suya karıştırılarak tüketilen tek kullanımlık paket kahve ürünleri bulunuyor. Bir paket kahvenin yaklaşık 25-50 kuruştan satılıyor olması, ulaşılabilirliğin ve hazırlanmasının kolay olması, ürünün “sosyal ve genç” kişiliğe oturtulması ile başta genç nüfus olmak üzere, yaygın bir tüketim sağlandı. 2. nesil kahveciler, zincir kahve mağazalarının oluşumu ile meydana geldi. Bu nesilde birçok yerli ve yabancı kahve zinciri bulunuyor. Bu mağazalar yerinde tüketim yapılan veya evde kahve tüketimini teşvik eden mağazalardan oluşuyor. 3. nesil kahve ise “nitelikli kahve” tüketiminin yapıldığı ve tüketicinin dilediği kahve çekirdeğini istediği yöntemle demlenmesini talep edebildiği mağazalar olarak karşımıza çıktı.

Gazlı İçecekler:

Gazlı içecekler sektörü, içecek sektörü dendiğinde akla ilk gelen kategorilerden biridir. Türkiye’deki içecek tüketiminin yaklaşık %37’si bu sektörde gerçekleşmektedir. Türkiye’deki genç nüfusun potansiyel tüketici anlamında işletmelerin hedefinde olduğu söylenebilir. Buna karşılık, nüfusa oranlandığında gazlı içecek tüketimi diğer ülkelere göre ortalamanın altında kalıyor. Türkiye’de yıllık kişi başı gazlı içecek tüketimi 170 kutu/şişe olarak tespit edildi. Tüketimin en çok yapıldığı ülkelerden ABD’de ise bu rakam 750 kutu/şişe olarak belirlendi. Türkiye’nin yıllık gazlı içecek tüketimi yaklaşık 3.4 milyar litre olarak karşımıza çıkıyor. TOBB verilerine göre Türkiye’deki gazlı içecek tüketimi son yıllarda azalırken, sanayi kuruluşları bu açığı ihracat yaparak kapatmaya çalışıyor. Dünya’da şekersiz gazlı içeceklere yönelik talepte artış yaşanmaya başladı. Şeker tüketimine yönelik oluşan bu hassasiyet, sektörde ürün inovasyonunu daha önemli hale getirebilir. Türkiye’de şekersiz gazlı içecek tüketimi, toplam gazlı içecek tüketiminin henüz %10’undan azını oluşturuyor. Buna karşılık gelecekte bu oranın değişebileceği söylenebilir.

Enerji İçeceği:

Tüm sektörler arasında en genç sektör olan enerji içecekleri sektörü, dünyada henüz 20 yıllık bir geçmişe sahip. 2000’li yılların başında Red Bull’un Türkiye’de satışa sunulması ile sektörün başladığı söylenebilir. Dünya’da ve Türkiye’de gelişme evresinde bulunan sektör, periyodik olarak tüketimi artan sektörlerden biridir. Türkiye’de yıllık ortalama 40 milyon kutu enerji içeceği tüketiliyor. Tüketimin büyük kısmını 18-34 yaş arası nüfusun yaptığı söylenebilir. Bedeni ve zihni canlandıran, odaklanmayı artıran ürün vaadi ile enerji içecekleri genel olarak öğrenciler, şoförler, çalışanlar ve sporcuları hedefliyor. Sektörde faaliyet gösteren birçok marka olmasına rağmen bunların sektörde kalış süresi kısa olarak değerlendiriliyor. Sektördeki en büyük 3 marka, hem sektörü var etmeyi sürdürüyor hem de sektörden en yüksek kazancı sağlıyor. Etkinlik pazarlaması sıklıkla uygulanıyor ve marka deneyimleri tüketiciyle paylaşılıyor.

Süt/Meyve/Bitki İçerikli İçecekler:

 

 

 

 

 

 

Türkiye’de özellikle meyve suyu tüketimi artarak devam ediyor. Yılda ortalama 1.3 milyar litre meyve suyu ürünü tüketiliyor. Kişi başına yılda ortalama 9 litre tüketim yapılıyor. Küresel anlamda meyve suyu sektörü gerilerken, Türkiye’deki tüketim artışı %7 civarında görülüyor. Türkiye süt üretiminde Avrupa’nın en büyük 10 üreticisinden biri iken, Avrupa ülkelerinin dörtte biri kadar süt ürünü tüketiyor. Bitki ve meyve çayları ise genellikle poşet çaylar şeklinde tüketilirken yıllık tüketim 900 milyon poşet civarında görülüyor. Ayran tüketimi ise yaklaşık 627 bin litre.

Su/Zenginleştirilmiş Su/Sporcu İçecekleri:

Pazarı ele almadan önce sporcu içeceği ve enerji içeceği arasındaki ürün farkının kısaca açıklanması yerinde olacaktır. Bu iki içecek alanı, ürün vaadi ve ürün içeriği olarak birbirinden ayrılmaktadır. Sporcu içecekleri, performans esnası ve sonrasında kaybedilen vitamin, mineral, elektrolit, su, şeker gibi maddelerin yeniden kazanılmasını vaat eder. Sporcu içecekleri izotonik maddeler ve elektrolit içermesi nedeniyle enerji içeceklerinden ürün içeriği olarak ayrılır. Sporcu içecekleri pazarı henüz gelişme aşamasındadır. Türkiye’de paketlenmiş su tüketimi artmaktadır. Yılda ortalama 4.6 milyar litre paketlenmiş su tüketilmektedir. Soda tüketimi ise yaklaşık 4 milyar şişe civarında seyretmektedir.

Türkiye’de içecek sektörü, genel olarak büyüme aşamasında görülebilir. Potansiyel tüketicinin fazla olması, sektörde yer alan veya almayı düşünen her girişimcinin dikkate aldığı verilerden biri olarak dikkat çekiyor. Potansiyel tüketiciyi, aktif tüketici haline getirmenin yolu ise verimli pazarlama yapabilmekten geçiyor. Çin, Hindistan ve Pakistan gibi ülkelerde tüketim artışına paralel akademik çalışmalar artıyor. Sektörü merak edenlerin, bu ülkelerdeki tüketim ve pazarlamayı inceleyen akademik makaleleri değerlendirmelerini tavsiye ederim.

Kaynakça:

  • http://www.milliyet.com.tr/turk-cay-sektoru-ic-pazar-ihtiyacini-rize-yerelhaber-2201457/
  • http://www.zmo.org.tr/genel/bizden_detay.php?kod=25738&tipi=38&sube=0
  • http://www.iha.com.tr/haber-turkiyede-kahve-sektoru-buyumeyi-surduruyor-613337/
  • https://www.statista.com/statistics/507950/global-per-capita-tea-consumption-by-country/
  • http://haber.tobb.org.tr/ekonomikforum/2016/265/068_071.pdf
  • https://www.eritela.com/enerji-icecekleri-sektorunun-yapisal-analizi/
  • http://www.hurriyet.com.tr/turkiyede-posetli-bitki-ve-meyve-caylari-tuket-40418167
  • https://www.dunya.com/ekonomi/2015039te-maden-suyu-tuketimi-artti-haberi-303769

En Değerli Gelişmeleri Size İletmek İstiyoruz

Mail listemize abone olun!

Son bir adım kaldı. E-postanızı kontrol edin. (Gmail kullanıcısıysanız "promotoions" kısmına bakabilirsiniz.

Ops! Bir hata aldık, tekrar deneyebilir misiniz?

Denizbank, Emirates NBD’ye Satıldı

Habertürk’ün haberine göre; Emirates NBD Denizbank’ı Sberbank’tan 3.2 milyar dolara satın aldı. Yapılan açıklamaya göre nihai anlaşma imzalandı. Emirates, Dubai Borsası’na resmi açıklamayı da gönderdi. Sberbank, Denizbank’ı 2012 yılında 3.5 milyar dolar karşılığında satın almıştı. 2007 yılında kurulan Dubai’nin en büyük bankası Emirates NBD yaklaşık 128 milyar dolar toplam varlık büyüklüğüne sahip.

Denizbank, Dubai’nin en büyük bankası Emirates NBD tarafından 14.6 milyar TL (3.2 milyar dolar) karşılığında Sberbank PJSC’den satın alındı.

Yapılan açıklamaya göre Emirates NBD ve Sberbank, nihai Denizbank anlaşmasını imzaladı. Sberbank ve Emirates NBD tarafından yapılan açıklamalarda anlaşmanın ülkelerin düzenleyici kurumlarının onaylarına bağlı olmakla birlikte bu yıl tamamlanması beklendiği belirtildi.

Sberbank’tan yapılan açıklamada, “Sberbank ve Emirates NBD Denizbank’ın yüzde 99.85’inin satışı için nihai anlaşmayı imzaladı” denildi.

Emirates NBD’den yapılan açıklamada ise anlaşmaya göre Denizbank’ın yüzde 99.85 hissesinin 14.6 milyar TL’ye eşit  değerde olduğu belirtildi. Anlaşmanın sonuçlanmasının ardından Sberbank Denizbank’taki tüm hisselerini Emirates NBD’ye devredecek.

En Değerli Gelişmeleri Size İletmek İstiyoruz

Mail listemize abone olun!

Son bir adım kaldı. E-postanızı kontrol edin. (Gmail kullanıcısıysanız "promotoions" kısmına bakabilirsiniz.

Ops! Bir hata aldık, tekrar deneyebilir misiniz?

GELİŞMELERİ
KAÇIRMAYIN!
Haftalık bültenimize
ücretsiz kaydolun!
BİZE KATIL
close-link
GELİŞMELERİ KAÇIRMAYIN
Haftalık bültenimize ücretsiz kaydolun, sizi gelişmelerden haberdar edelim.
BİZE KATIL
close-link